भारतीय इतिहास का सम्पूर्ण परिचय: प्राचीन, मध्यकालीन और आधुनिक काल के महत्वपूर्ण तथ्य | Indian History

Home 

भारतीय इतिहास के प्रमुख कालखंड

सामान्यतः, भारतीय इतिहास को तीन बड़े कालखंडों में बाँटा जाता है:

  1. प्राचीन इतिहास
  2. मध्यकालीन इतिहास
  3. आधुनिक इतिहास

1. प्राचीन भारतीय इतिहास

  • प्रागैतिहासिक युग
  • सिंधु घाटी सभ्यता
  • वैदिक काल
  • महाजनपद काल
  • मौर्य वंश
  • उत्तर-मौर्य काल
  • गुप्त वंश

2. मध्यकालीन भारतीय इतिहास

प्रारंभिक मध्यकालीन भारत:

  • राजपूत काल,
  • त्रिपक्षीय संघर्ष (पाल, प्रतिहार, राष्ट्रकूट)।

दिल्ली सल्तनत (1206-1526 ईस्वी):

  • गुलाम वंश
  • खिलजी वंश
  • तुगलक वंश
  • सैयद वंश
  • लोदी वंश

विजयनगर साम्राज्य (1336-1646 ईस्वी):

  •  दक्षिण भारत में हिन्दू साम्राज्य
  • कृष्णदेव राय प्रमुख शासक

मुगल साम्राज्य (1526-1857 ईस्वी):

  •  बाबर
  • हुमायूँ
  • अकबर
  • जहाँगीर
  • शाहजहाँ
  • औरंगजेब

उत्तर मुगलकाल

  • मोहम्द शाह रंगीला
  • फरूखशियर
  • जहादार शाह
  • शाहआलम
  • बहादुर शाह

क्षेत्रीय राज्यों का उदय:

  • मराठा
  • सिख
  • अवध
  • बंगाल
  • हैदराबाद

3. आधुनिक भारतीय इतिहास

यूरोपीय कंपनियों का आगमन और ब्रिटिश शासन की स्थापना:

  • पुर्तगाली
  • डच
  • फ्रेंच
  • अंग्रेज
  • प्लासी का युद्ध (1757)
  • बक्सर का युद्ध (1764)।

ब्रिटिश शोषण और भारतीय प्रतिक्रिया:

  • स्थायी बंदोबस्त
  • रैयतवाड़ी व्यवस्था
  • महालवाड़ी व्यवस्था
  • 1857 का विद्रोह।

भारतीय राष्ट्रीय आंदोलन:

  • भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस की स्थापना (1885)
  • गरम दल और नरम दल
  • स्वदेशी आंदोलन
  • होमरूल लीग।

गांधीयुग (1915-1947):

  • असहयोग आंदोलन
  • सविनय अवज्ञा आंदोलन
  • भारत छोड़ो आंदोलन।

स्वतंत्रता और विभाजन:

  • 15 अगस्त, 1947 को भारत की स्वतंत्रता।

error: Content is protected !!